ZZP'er verplicht in Vennootschap

Door: Richard Henderiks 15-2-2016

Categorieën
:
Controllersmagazine,

Er wordt veel gezegd en geschreven over de wet DBA en de afschaffing van de VAR. Naar verluid gaat het om de afschaffing van 500.000 verklaringen. Dat lijkt een forse administratieve lastenverlichting, maar is dat ook zo?

Velen van u weten dat een van de vragen op het aanvraagformulier van de ‘oude’ VAR was of je minimaal drie opdrachtgevers in het komende jaar verwachtte. Ervan uitgaande dat dit inderdaad zo is, hebben we straks dus 1.500.000 modelovereenkomsten waarin de zelfstandigheid is verankerd en dan hebben we het nog niet eens over de zzp’ers die zonder VAR opereren. Zowel bij de VAR als bij de modelovereenkomsten blijft de vraag wie de feitelijke zelfstandigheid controleert en wat we nu eigenlijk willen oplossen.

Weten waar je aan toe bent

Bij de VAR wist je vooraf of iemand als zelfstandige werd aangemerkt. Je ging er daarbij wel vanuit dat de zzp’er naar eer en geweten de verklaring had aangevraagd. Als dat niet zo was, konden er alsnog problemen ontstaan voor de zzp’er. Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie zit de crux vooral in de mate van gezag, instructies en toezicht en de autonomie van de werkzaamheden die gezamenlijk bepalen of er sprake is van zelfstandigheid. Op zich niets nieuws onder de zon.

Als er contractueel sprake is van enig toezicht of de overeenkomst neigt naar een gezagsverhouding, ga je de bietenbrug op, tenminste, als je zelfstandige wilt zijn. Dan wordt een arbeidsrelatie vermoed met alle gevolgen van dien. De modelovereenkomsten zijn echter zodanig opgesteld dat juist op dat vlak een formulering is gekozen waarbij geen sprake is van gezag en dus wordt de zelfstandigheid van de zzp’er veiliggesteld. Kortom, als je opdrachtgever een modelovereenkomst met je aangaat, ben je zzp’er en zit je goed.

Dat werkt dus hetzelfde als bij de VAR. Je weet vooraf of je officieel zelfstandige bent. Dit gaat natuurlijk compleet voorbij aan de realiteit van die zelfstandigheid. Nu is de opdrachtgever mede ondertekenaar van het modelcontract en daarmee ook mede verantwoordelijk voor de gevolgen en daar gaat een zekere preventieve werking vanuit. Niemand is echter roomser dan de paus, zeker de uitbuiters niet. Een papieren zuivere constructie zegt niets over de daadwerkelijke verhoudingen en wie al die overeenkomsten gaat controleren met de feitelijke situatie op de werkvloer is nog onduidelijk en lijkt me ook zeer complex en arbitrair.

De modelovereenkomsten en uitvoering

Op zich heb ik niets tegen de modelovereenkomsten, ik vind het eigenlijk wel verhelderend. Het implementeren van op de letter goede modelovereenkomsten is ook niet zo’n probleem, maar hoe constateer je achteraf dat er ook daadwerkelijk zelfstandig is gewerkt? Stel, heeft zzp’er gerapporteerd aan zijn opdrachtgever? Stel, hij wordt tussentijds een beetje bijgestuurd? Stel, hij moet zich houden aan interne procedures en richtlijnen of hij moet verantwoording afleggen over de uitvoering en voortgang van zijn werkzaamheden? Is er dan sprake van gezag? Hoe ver mag je als opdrachtgever je bemoeien met de werkzaamheden zonder werkgever te worden?

Tijdens mijn afstuderen heb ik onderzoek gedaan naar de onafhankelijkheid van accountants, notarissen en advocaten. Wat mij vooral is bijgebleven is dat zolang er een geldstroom gaat van opdrachtgever naar de uitvoerder van het werk er altijd een soort krachtenveld is. Wie betaalt bepaalt!  Het is toch ook volstrekt logisch dat een zzp’er doet wat je hem vraagt? Dat je als opdrachtgever ergens in het proces mag evalueren en bijsturen? Dat betekent toch niet direct een arbeidsrelatie met alle verplichtingen van dien?

Waarom Wet DBA

Waarom is die arbeidsrelatie toch zo van belang? Wat is de echte beweegreden achter de DBA? Het voorkomen van schijnzelfstandigheid gaat naast het voorkomen van uitbuiting van zzp’ers mijns inziens vooral ook over de inkomsten van de BV Nederland. Daar gaan we allemaal over en daar op zich ook niets mis mee, maar noem het beestje bij de naam en stop de betutteling. Gaat dit niet vooral ook over de fiscale gevolgen van de zelfstandigenaftrek waar 1,7 miljard euro mee gemoeid is?

Zzp in de vennootschap

Stel nu dat we alle zzp’ers verplichten vanuit een vennootschap te werken: geen eenmanszaak meer als je zzp’er bent. Een bv kan je tegenwoordig zonder kapitaal oprichten op een regenachtige dag, de notaris kost 450 piekies en mag van mij door de overheid gesubsidieerd worden bij het overleggen van een soort businessplan. Allemaal geen probleem en snel te regelen. In de vennootschap is de zzp’er dga en in dienst bij zichzelf, dat betekent loon, dus een loonstrook en ook loonbelasting zoals alle werknemers in Nederland. De bv draagt de loonheffing af en de toepasselijke sociale premies (e.g. zkv). De ww-premie geldt in principe niet voor dga’s maar er staat ook geen verzekering tegenover. De zelfstandigenaftrek geldt in deze situatie niet meer dus dat probleem is voor het zzp-deel in ieder geval opgelost.

Als tegemoetkoming kan de dga wel fiscaalvriendelijk dividend uitkeren in de goede jaren, fiscaalvriendelijk sparen voor slechtere jaren of voor zijn oude dag en bovendien is de aansprakelijkheidspositie en scheiding van vermogen van de zzp’er beter afgedekt.

Lost dat niet veel op? Kunnen we gewoon onze huidige afspraken en contracten behouden, zullen de tarieven gaan normaliseren door de belastingdruk waardoor uitbuiting sterk teruggedrongen wordt, zullen de nep-zzp’ers die enkel uit zijn op fiscaal gewin buiten spel staan of weer werknemer worden en kunnen de opdrachtgevers gelukkig gewoon weer instructies en aanwijzingen geven over de uitvoering van de werkzaamheden. En ja helaas, de goede zzp’ers zullen fiscaal verlies lijden, maar dat lijkt uiteindelijk met de huidige groeicijfers van de zelfstandigen toch onvermijdelijk.